حقوقی

حقوق اساسی 2

 

دانشگاه آزاد اسلامی واحد گنبد کاووس

 

مدرس: محمد ترابی

 

 

1. تفاوت حکومت و دولت در چیست؟

دولت تشکیلات سیاسی حاکم بر یک کشور و حکومت نظام و قدرت سیاسی حاکم بر یک کشور است.

2. اساس و پایه های حکومت جمهوری اسلامی ایران را نام ببرید؟

الف- رهبر( ولایت فقیه)                                       ب- رئیس جمهور(قوه مجریه)

ب- قوه مقننه( مجلس شورای اسلامی)             د- قوه قضائیه

3. اصول 5 و 109 قانون اساسی نحوه تعیین رهبر و ولی فقیه را در چند مرحله مشخص کرده است؟

در دو مرحله. الف- مرحله وجود شرایط یا ثبوت           ب- مرحله تشخصی یا اثبات

4. در مرحله ثبوت ولی فقیه یا رهبر باید دارای چه شرایطی باشد؟ اصل 5 ق.ا

5. در مرحله تشخیص یا اثبات کدام مرجع جهت انتخاب رهبر دخالت دارد و طبق کدام شرایط رهبر را تعیین می کند؟  اصل 107 ق.ا

6. در مرحله تشخیص یا اثبات، رهبر باید دارای چه صفاتی باشد؟ اصل 109 ق.ا

7. برکناری رهبر چه هنگام و توسط چه مقامی صورت می گیرد؟ اصل 111 ق.ا

8. آیا رهبر می تواند از مقام خود کناره گیری کرده یا استعفا نماید؟ اصل 111 ق.ا

9. بر اساس اصل 110 قانون اساسی وظایف و اختیارات رهبر نسبت به کل نظام را نام ببرید؟

10. عزل رئیس جمهور توسط رهبر منوط به دخالت کدام مراجع است؟ بند 10 اصل 110 ق.ا

11. موجبات تشکیل شواری موقت رهبری کدام اند؟

الف- فوت رهبر               ب- کناره گیری رهبر         ج- عزل رهبر             د- بیماری و ناتوانی رهبر

12. اعضای موقت شورای رهبری را نام ببرید؟

الف- رئیس جمهور                                             ب- رئیس قوه قضائیه

ج- یکی از فقهای شورای نگهبان به انتخاب مجمع تشخیص مصلحت نظام

13.وظایف شورای موقت رهبری را نام ببرید؟

الف- تمامی وظایف رهبری را به طور موقت بر عهده می گیرد.

ب- این شورا اصل 110 قانون اساسی را پس از تصویب سه چهارم اعضای مجمع تشخیص مصلحت نظام اجرا می نماید.

14. اقسام شوراها در قانون اساسی کدام اند؟

الف- شوراهایی که تصمیم گیران مستقل نیستن و فقط جنبه ارشادی دارند.(شوارهای روستا، بخش و ...)

ب- شوراهایی که به منظور تصمیم گیری و اعمال مدیریت تشکیل می گردند. (شورای عالی استان ها)

15. هدف از تشکیل شورای عالی امنیت ملی چیست؟ اصل 176 ق.ا

16. رئیس شورای عالی امنیت ملی کدام مقام است و مهمترین وظایف شورای عالی امنیت ملی کدام است؟  اصل 176 ق.ا

17. شورای عالی امنیت ملی از چه ترکیبی تشکیل شده است؟ اصل 176 ق.ا

18. کدام مقام باید همیشه در شورای عالی امنیت ملی حضور داشته باشد؟ رئیس جمهور

19- قوای حاکم در جمهوری اسلامی ایران کدام اند؟

قوه مجریه، قوه مقننه و قوه قضائیه که هر سه قوه تحت نظر ولایت فقیه می باشند. و قوای سه گانه از یکدیگر مستقل هستند.

20. منظور از استقلال در قوای سه گانه چیست؟

منظور تفکیک مطلق قوا و جدایی قوا از حیث تشکیلات و روابط سازمانی نیست بلکه بدین معنا است که:

اولاً: هریک از این قوا وظیفه خاصی دارند و در نوع کار و نوع وظیفه از دیگری متمایز و مستقل هستند.

ثانیاً: هریک از قوای سه گانه در برابر دیگری مسئول نیستند الا در مواردی که قانون مشخص کرده است.

21. مهمترین وظیفه قوه مقننه چیست؟ توضیح دهید.

مهمترین وظیفه قوه مقننه، تقنین یا قانونگذاری است. لازم به ذکر است که در امر قانونگذاری سه نهاد مستقل با مسئولیت های جداگانه دخالت دارند که بدون وجود آنها یا قانونگذاری ممنوع است یا مجاز نیست. این سه نهاد عبارتند از:

الف- مجلس شواری اسلامی (مرجع تدوین وتصویب قانون)؛

ب- شواری نگهبان (تطبیق مصوبات مجلس با شرع و قانون اساسی)؛

ج- مجمع تشخیص مصلحت نظام (بررسی مصوباتی که شورای نگهبان آنها را تایید نکرده است).

22. طرز تشکیل مجلس شورای اسلامی چگونه است؟

اعضای آن به طور مستقیم و با رای مخفی ملت برای مدت 4 سال انتخاب می شوند که انتخابات هر دوره نیز باید پیش از پایان دوره قبل برگزار شود. اصل 62 ق.ا

23. آیا توقف انتخابات مجلس شورای اسلامی مجاز است؟ اصل 68 ق.ا

24. شرایط انتخاب کنندگان و انتخاب شوندگان در انتخابات مجلس شورای اسلامی توسط کدام نهاد مشخص می شود؟  مجلس شورای اسلامی

25. مهمترین شرایط و ویژگی های نمایندگان مجلس شورای اسلامی را نام ببرید؟

الف- اعتقاد به خدای متعال     ب- ایمان به آسمانی بودن قرآن     ج- معتقد به دفاع از قانون اساسی

26. تعداد نمایندگان مجلس شورای اسلامی چند نفر می باشد؟  اصل 64 ق.ا

27. کیفیت و چگونگی تشکیل جلسات مجلس شورای اسلامی را بیان کنید؟ اصول 65 و 67 و 69 ق.ا

28. درچه شرایطی جلسات مجلس شورای اسلامی به صورت غیر علنی برگزار می گردد؟ اصل 69 ق.ا

29. در چه صورت جلسات غیرعلنی مجلس شورای اسلامی معتبر است؟ اصل 69 ق.ا

30. مصوبات مجلس شورای اسلامی با حضور چند نفر از نمایندگان معتبر است؟

با رای اکثریت بعلاوه یک نمایندگان حاضر. (اکثریت مطلق)

31. چند مورد از صلاحیت ها و اختیارات مجلس شورای اسلامی را نام ببرید؟

اصول 71- 73- 76- 80- 81- 83- بند 2 اصل 91

32. رابطه مجلس شورای اسلامی با شورای نگهبان را بیان نمایید؟

الف- مجلس شورای اسلامی بدون وجود شورای نگهبان اعتبار قانونی ندارد. (اصل 93 ق.ا)

ب- کلیه مصوبات مجلس از حیث انطباق با شرع و قانون اساسی به شورای نگهبان فرستاده می شود.

ج- اعضای شورای نگهبان می توانند جهت تسریع در کار، در مجلس حاضر شده و مستقیما مذاکرات را استماع کنند.

33. تشکیلات و بخش های مجلس شورای اسلامی را نام ببرید؟

الف- هیات رئیسه        ب- کیسیون ها           ج- مجلس یا پارلمان

34. انواع هیئت رئیسه در مجلس شورای اسلامی را نام ببرید؟

الف- هیات رئیسه سنی (2نفر از مسن ترین و 2نفر از جوان ترین اعضای مجلس به ترتیب به عنوان رئیس و نائب رئیس و منشی های مجلس تعیین می شوند و حداکثر دو جلسه از مجلس را تشکیل می دهند).

ب- هیات رئیسه موقت (مرکب از یک رئیس، دو نائب رئیس، شش منشی و سه کارپرداز. جمعا12نفر).

ج- هیات رئیسه دائم (همانند ترکیب هیات رئیسه موقت برای مدت یکسال).

35. مهمترین وظایف هیات رئیسه سنی را نام ببرید؟

الف- اداره جلسه افتتاحیه                                                ب- انجام مراسم تحلیف

ج- اجرای انتخابات هیات رئیسه موقت                      ج- تقسیم نمایندگان در شعب پانزده گانه

36. مهمترین وظیفه کمیسیون ها در مجلس شورای اسلامی چیست؟

بررسی و اصلاح لوایح دولت و طرح هایی که نمایندگان یا شوراهای عالی استان ها به مجلس می دهند.

37. لایحه و طرح را تعریف کنید؟

لایحه: به مصوبه ای گفته می شود که هیات وزیران آن را به منظور تصویب و قانونی شدن به مجلس شورای اسلامی پیشنهاد می کنند.

طرح: به پیشنهادی گفته می شود که توسط حداقل پانزده نفر از نمایندگان و یا شورای عالی استان ها تهیه و به مجلس ارائه می شود.

38. اقسام طرح ها و لوایحی که به مجلس شورای اسلامی داده می شود را نام ببرید؟

اقسام لوایح

الف- لوایح قانونی: پیشنهادهای هیات وزیران     ب- لوایح قضایی: پیشنهاد و مصوبه قوه قضائیه

اقسام طرح ها

الف- طرح هایی که نمایندگان تهیه و پیشنهاد می کنند.    ب- طرح هایی که شورای عالی استان ها به مجلس تقدیم می کنند.

39. طرح ها و لوایحی که به مجلس ارائه می شوند ازحیث درجه و رتبه به چند دسته تقسیم می شود؟

الف- طرح ها و لوایح عادی: این لوایح به کمیسیون مربوطه فرستاده می شوند و پس از توافق هیات رئیسه به جلسه علنی مجلس فرستاده می شوند و پس از تصویب مجددا به کمیسیون مربوطه فرستاده شده و پس از اصلاحات برای تصویب به مجلس فرستاده می شود.

ب- طرح ها و لوایح با قید فوریت:

ب-1: طرح ها و لوایح یک فوریتی: پس از تصویب به کمیسیون مربوطه ارجاع داده می شود و بدون نوبت مورد رسیدگی قرار می گیرد و سپس به مجلس فرستاده شده و در همان جلسه تکلیف آن روشن می شود.

ب-2: طرح ها و لوایح دو فوریتی: این قبیل طرح ها و لوایح پس از تصویب دو فوریت آنها بلافاصله چاپ و تکثیر شده و بین نمایندگان توزیع می شود و بدون ارجاع به کمیسیون پس از 24 ساعت در مجلس مطرح می گردد.

ب-3: طرح ها و لوایح با قید سه فوریت: این قبیل طرح ها و لوایح در موارد اضطراری و حساس تهیه و تنظیم می شوند و پس از تصویب سه فوریت آنها در همان جلسه مورد بحث و بررسی قرار گرفته و تنها با تصویب دو سوم اعضای حاضر معتبر خواهد بود.

ج- لوایح و طرح های خاص: این طرح ها و لوایح به منظور خاصی تهیه و تنظیم شده اند و بر همه طرح و لوایح مجلس ارجحیت دارند. که عبارت اند از:

ج-1: لایحه بودجه: این لایحه مهمترین لایحه ای است که دولت تنظیم می کند و این لایحه نمی تواند به صورت طرح از طرف نمایندگان پیشنهاد گردد (اصل52 ق.ا). این لایحه ممکن است به صورت های: لایحه بودجه کل کشور، لایحه چند دوازدهم بودجه و لایحه چند متمم بودجه تنظیم گردد. این لایحه بدون قید فوریت است ولی در همان مرحله اول مورد تصویب قرار می گیرد. قطع مذاکرات مربوط به لایحه بودجه فقط در صورت مطرح شدن طرح های دو فوریتی که تاخیر آنها موجب زیان جبران ناپذیر خواهد بود ممکن است.

ج-2: لوایح مربوط به عهود بین المللی: این لوایح اگر با قید مهم وارد مجلس شوند باید بلافاصله در دستور کار مجلس قرار گیرند و رسیدگی به قید اهمیت همانند رسیدگی به قید فوریت می باشد.

40. شرایط استعفای نمایندگان مجلس شورای اسلامی را نام ببرید؟

الف- باید مستدل و دارای دلیل موجه باشد.

ب- اکثریت مطلق اعضای حاضر در مجلس، استعفای نماینده مزبور را بپذیرند.

41. ترکیب اعضای شورای نگهبان را نام ببرید؟ اصل 91 ق.ا

42. وظایف خاص فقهای شورای نگهبان را نام ببرید؟

الف- پاسداری از احکام اسلام و تطبیق قوانین عادی با شرع مقدس اسلام.

ب- تهیه و تصویب قانون مربوط به تعداد و شرایط خبرگان.

ج- یکی از اعضای شورای موقت رهبری از فقهای شورای نگهبان است.

43. وظایف و صلاحیت های نهاد شورای نگهبان را نام ببرید؟

الف- پاسداری از احکام اسلام و تطبیق قوانین عادی با شرع مقدس اسلام.

ب- تفسیر قانون اساسی.

ج- تایید صلاحیت کاندیدهای ریاست جمهوری.

د- حضور اختیاری در جلسات مجلس شورای اسلامی.

هـ - حضور الزامی در جلسات غیرعلنی مجلس.

و- حضور الزامی در مجلس هنگامی که طرح یا لایحه ای فوری در دستور کار مجلس قرار می گیرد.

ز- مهمترین وظیفه این شورا نظارت بر انتخابات است.

44. دلیل تشکیل مجمع تشخیص مصلحت نظام چه بود؟

به دلیل بروز اختلافات بین مجلس شورای اسلامی و شواری نگهبان به دستور امام خمینی این مجمع تشکیل شد.

45. مهمترین وظایف و صلاحیت های مجمع تشخیص مصلحت نظام را نام ببرید؟

الف- تصویب مصوبات مورد اختلاف بین مجلس شواری اسلامی و شورای نگهبان.

ب- مشاوره در اموری که رهبر به مجمع ارجاع می دهد.

ج- انتخاب یکی از فقهای شورای نگهبان در شواری موقت رهبری.

د- عضویت در شورای بازنگری قانون اساسی.

46. ترکیب اعضای مجمع تشخیص مصلحت نظام را نام ببرید؟ اصل 112 ق.ا

47. منظور از همه پرسی چیست و اولین همه پرسی در چه تاریخی برگزار گردید؟ شرایط و تشریفات لازم برای انجام همه پرسی را بیان نمایید؟

یعنی آحاد ملت حق دارند در مسائل مهم و اساسی مستقیما تصمیم گیری کند. اولین همه پرسی در تاریخ 17/04/1368 برگزار شد.

شرایط و تشریفات لازم برای انجام همه پرسی عبارت اند از:

الف- درخواست همه پرسی باید به تصویب دو سوم نمایندگان مجلس برسد.

ب- هنگام همه پرسی شخص رئیس جمهور باید در مقام خود باشد.

ج- فرمان همه پرسی باید توسط رهبر صادر شود.

¢47. طبقه بندی کلاسیک قوه قضائیه را نام ببرید؟

الف- پرزیدانسیل: وظایف رئیس دولت و رئیس حکومت تماماً در دست رئیس جمهور متمرکز است. (قوه مجریه ایالات متحده آمریکا).

ب- کنوانسیونل: این نوع قوه مجریه از خود مختاری و اعمال اراده مستقل محروم بوده و قدرت کامل در اختیار مجلس است. (اولین بار پس از انقلاب فرانسه پدید آمد و در حال حاضر فقط در سوئیس باقی مانده است).

ج- قوه مجریه پارلمانی: در این نوع قوه مجریه، بین دو قوه (وزرا و پارلمان) همکاری متقابل وجود دارد. وزرا در برابر پارلمان مسئول اند و پارلمان در عزل و نصب وزرا دارای اختیار است. همچنین قوه مجریه هم اختیار انحلال پارلمان را دارد. (اولین بار در انگلستان پدید آمد و در حال حاضر در اغلب کشورهای اروپایی حکمفرماست).

48. وظایف و اختیارات رئیس جمهور را نام ببرید؟

الف- ریاست قوه مجریه و اجرای دقیق قانون اساسی جز در اموری که مستقیماً به رهبر مربوط می شود.

ب- امضای مصوبات مجلس و نتایج همه پرسی.

ج- مسئولیت امور برنامه و بودجه و امور استخدامی کل کشور.

د- تعیین و انتخاب وزراء و معرفی آنها به مجلس جهت اخذ رای اعتماد.

49. مسئولیت های مدنی و کیفری رئیس جمهور را نام ببرید؟

الف- رسیدگی به اتهام رئیس جمهور در مورد جرایم عادی با اطلاع مجلس شورای اسلامی در دادگاه های عمومی صورت می گیرد.

ب- رئیس جمهور نمی تواند بیش از یک شغل دولتی داشته باشد. البته سمت های آموزشی در دانشگاه ها از این قانون مستثنی هستند.

ج- دارایی رئیس جمهور، همسر و فرزندان وی قبل و بعد از خدمت توسط قوه قضائیه بررسی می شود.

50. تشکیلات و زیر مجموعه های قوه مجریه را نام ببرید و یک مورد را تشریح کنید؟

الف- نهاد ریاست جمهوری و رئیس جمهور                ب- معاونان رئیس جمهور

ج- هیات وزیران                                               د- نیروهای نظامی و انتظامی

معاونان رئیس جمهور: رئیس جمهور دارای معاونانی است که یکی از آنان معاون اول می باشد. وظایف معاون اول رئیس جمهور:

الف- اداره هیات وزیران با موافقت رئیس جمهور

ب- در صورت عزل، استعفاء و غیبت رئیس جمهور تا 2 ماه، با موافقت رهبر معاون اول می تواند مسئولیت رئیس جمهور را بر عهده بگیرد.

51. نیروهای نظامی و انتظامی در قانون اساسی کدام اند و وظایف آنها چیست؟

الف- ارتش جمهوری اسلامی ایران (اصل 143 ق.ا)

ب- سپاه پاسداران انقلاب اسلامی (اصل 150 ق.ا)

ج- نیروی انتظامی ( تامین آرامش و اجرای قانون)

52. رابطه بین رهبر و نیروی نظامی و انتظامی چیست؟

قانون اساسی برای جلوگیری از بروز هرگونه دیکتاتوری و استفاده های نادرست و غیر مشروع از نیروهای مسلح، هدایت و کنترل آنها را بر عهده مقام معظم رهبری قرار داده است.

53.چند مورد از اصول مربوط به کنترل امور نظامی و نیروهای مسلح را نام ببرید؟

الف- هیچ فرد خارجی به عضویت در ارتش و نیروهای انتظامی کشور پذیرفته نمی شود.

ب- استقرار هرگونه پایگاه نظامی خارجی در کشور ممنوع است.

ج- ترفیع درجه نظامیان به موجب قانون است.

د- داشتن اسلحه باید بر اساس مجوز از مقامات رسمی باشد.

54. وظایف قوه قضائیه را نام ببرید؟

الف- ماموریت اصلی آن امر قضاء و رسیدگی به شکایات و تظلمات است.

ب- انتصاب دو نماینده برای نظارت بر سازمان صدا و سیما.

ج- تهیه لوایح قضایی جهت تقدیم و طرح در مجلس شورای اسلامی.

د- ایجاد وحدت رویه قضایی.

55. در قانون اساسی منظور از استقلال قضات چیست؟

الف- عدم تسلط و دخالت دیگران در آرایی که قضات دادگاه ها صادر می کنند.

ب- قضات باید هنگام صدور احکام قضایی فقط موازین و مقررات شرعی و قانونی را در نظر بگیرد.

56. چهار مورد از وظایف و اختیارات رئیس قوه قضائیه در امور قضایی را نام ببرید؟

الف- توسعه و گسترش شبکه دادگستری و مراکز قضایی            ب- تهیه لوایح قضایی

ج- استخدام قضات شایسته و عزل و نصب آنها و تغییر محل خدمت آنها

د- انتصاب رئیس دیوانعالی کشور و دادستان کل کشور

57. چهار مورد از وظایف و اختیارات رئیس قوه قضائیه در امور غیر قضایی را نام ببرید؟

الف- عضویت در شورای موقت رهبری            ب- عضویت در شورای موقت ریاست جمهوری

ج- عضویت در شورای بازنگری قانون اساسی     د- رسیدگی به دارایی رهبر، رئیس جمهور، همسر و فرزندان آنها قبل و بعد از خدمت

58. مهمترین وظایف و اختیارات دیوانعالی کشور کدام اند؟

الف- رسیدگی به تخلفات رئیس جمهور.

ب- نظارت بر اجرای صحیح قوانین توسط محاکم.

ج- تغییر محل خدمت قضات با مشورت رئیس قوه قضائیه.

59. وظیفه سازمان بازرسی کل کشور چیست؟

نظارت بر اجرای صحیح قوانین در کلیه دستگاه های اداری کشور

60. سازمان و دستگاه های وابسته به قوه قضائیه را نام ببرید؟

الف- دادگستری                   ب- دیوانعالی کشور     ج- دیوان عدالت اداری           د- سازمان بازرسی کل کشور

61. چهار مورد از وظایف و اختیارات هیات وزیران را نام ببرید؟

الف- تهیه و تنظیم لوایح قانونی و تقدیم آن به مجلس شورای اسلامی.

ب- تهیه و تنظیم بودجه سالانه کل کشور و تقدیم آن به مجلس شورای اسلامی.

ج- حضور در مجلس و پاسخ به استیضاح نمایندگان.

د- صلح دعاوی مربوط به اموال عمومی و دولتی باید به تصویب هیات وزیران برسد.

62. منابع مالی دولت جمهوری اسلامی ایران را نام ببرید؟

دو نوع:           الف- اموال و ثروت های عمومی: اراضی موات، جنگل ها، دریاها، مراتع و ...

                   ب- انواع مالیات ها

63. مالکیت از نظر فقه اسلام بر چند نوع است؟

سه نوع:          الف- مالکیت دولتی: که شامل جنگل ها، دریاها، مراتع، رودخانه ها و ... می شود.

                   ب- مالکیت عمومی: پارک ها، جاده ها و ...

                   ج- مالکیت خصوصی: شامل هرآنچه از مال مشروع به واسطه خرید، معاوضه و ارث و ...             به انسان رسیده باشد.

64. انواع مالیات ها به چند دسته تقسیم می شوند؟

الف- مالیات های اولیه (خمس، زکات، خراج و جزیه).

ب- مالیات های ثانویه یا حکومتی (مالیات بر درآمد، مالیات بر حقوق و دستمزد و ...)

65. انواع مالیات های دولتی را نام ببرید؟

الف- مالیات های مستقیم (مالیات بر درآمد، مالیات بر حقوق و دستمزد و ...)

ب- مالیات های غیر مستقیم (حقوق گمرکی که به قیمت کالا افزوده شده و به صورت غیرمحسوس و ناملموس از مصرف کنندگان دریافت می گردد).

66. بودجه را تعریف کنید؟

تبدیل برنامه ها و اهداف سازمانی به ارقام و اعداد ریالی را بودجه می نامند.

67. بودجه را از دیدگاه قانون محاسبات عمومی تعریف نمایید؟

بودجه کل کشور برنامه مالی دولت است که برای یک سال مالی تهیه و حاوی پیش بینی درآمد و سایر منابع تامین اعتبار و برآورد هزینه ها برای انجام عملیاتی که منجر به وصول اهداف دولت می شوند می باشد.

68. درآمد های اساسی و کلی دولت چگونه تامین می شود؟

الف- فروش نفت                  ب- مالیات های مستقیم و غیر مستقیم

69. وظیفه دیوان محاسبات کشور چیست و تشکیلات آن را نام ببرید؟

نظارت و کنترل وزارتخانه ها، شرکت ها و موسساتی که از بودجه عمومی کل کشور استفاده می کنند.

تشکیلات آن شامل:

الف- رئیس دیوان محاسبات.

ب- دادستان دیوان محاسبات.

ج- هیات های مستشاری دیوان محاسبات.

 

 

موفق و موید باشید